Stichting Marechaussee Contact

Koninklijke Marechaussee voor 1945
Voor 1945

Korps Politietroepen

Korps Militaire Politie

Koninklijke Marechaussee (tot 1996)

Koninklijke Marechaussee

Koninklijke Marechaussee

Actueel

Ministers hebben ‘Srebrenica’ niet voorzien

Geplaatst op: 30-1-2019

De ministerraad heeft het drama-Srebrenica dat zich in 1995 afspeelde niet al in 1993 voorzien, betoogt NIOD-onderzoeker Jeroen Kemperman.

PronkMinister Pronk in overleg met leden van Artsen zonder Grenzen in Sarajevo in 1993. Beeld ANP

Op 2 januari verscheen op de website van de Volkskrant een artikel met als kop ‘Ministerraad zag drama Srebrenica 25 jaar geleden al aankomen’. Aanleiding hiervoor was de openbaarmaking van de notulen van de vergaderingen van de ministerraad in 1993, het jaar waarin tot de inzet van Dutchbat in de belegerde enclave werd besloten. ‘Ministers voorzagen bloedbad Srebrenica’, meldde de papieren uitgave van de krant op 3 januari prominent op de voorpagina. Die bewindslieden zouden het verschrikkelijke lot van de enclave al hebben zien aankomen voordat tot het sturen van Nederlandse blauwhelmen was besloten.

Hoewel de Volkskrant geen duidelijke onderbouwing voor deze opmerkelijke krantenkoppen geeft, komen enkele aangehaalde uitspraken van de toenmalige ministers Ien Dales van Binnenlandse Zaken en Jan Pronk van Ontwikkelingssamenwerking het dichtst in de buurt van een dergelijke vooruitziende blik.

Dales sprak in het voorjaar van 1993 in de ministerraad over het gevaar van ‘etnische zuivering’ en Pronk achtte later dat jaar de kans groot dat Srebrenica zou vallen en dat de mosliminwoners dan massaal zouden worden gedood. Zoals hierna zal worden betoogd, rechtvaardigt dit echter niet de conclusie dat deze bewindslieden destijds reeds de ramp hebben voorzien waar de Dutchbatters twee jaar later mee werden geconfronteerd.

‘Haviken’
In welke context hebben Dales en Pronk hun uitspraken gedaan? De voormalige minister van Defensie Relus ter Beek heeft tegenover onderzoekers van het NIOD al eens verklaard dat, naar zijn idee, zijn collega-ministers zich ten aanzien van het Joegoslavische conflict bijna allemaal als ‘haviken’ hadden opgesteld, en dat vooral Pronk en Dales telkens aandrongen op een grotere militaire inzet van Nederlandse militairen. Omstreeks de tijd dat minister Dales op 2 april 1993 de term ‘etnische zuivering’ hanteerde, dreigde Srebrenica als gevolg van een offensief van de Bosnische Serven ingenomen te worden. Op dat moment was de enclave door de internationale gemeenschap nog niet tot ‘safe area’ verklaard en was er nog geen gevechtseenheid van de Verenigde Naties aanwezig.

Volgens het Volkskrant-artikel was het in juli 1993 dat de Veiligheidsraad Srebrenica tot ‘een door de VN gegarandeerde veiligheidszone’ heeft uitgeroepen. Dit is onjuist, de Veiligheidsraad deed dat op 16 april. Waar de Volkskrant vervolgens meldt dat Pronk de kans groot achtte ‘dat Srebrenica een dezer dagen zal vallen’ en dat de Bosnische Serven dan ‘de mosliminwoners massaal zullen doden’, zou een argeloze lezer misschien denken dat de minister deze uitspraken eveneens in de maand juli heeft gedaan. Pronk gebruikte deze woorden echter op 16 april, dezelfde dag dat in New York de resolutie werd aangenomen waarin de enclave tot ‘veilig gebied’ werd uitgeroepen. Het kabinet hoorde dat nieuws de volgende ochtend, op de 17de. Op 18 april trokken Canadese militairen Srebrenica binnen om toezicht te houden op een staakt-het-vuren.

Deze tijdslijn is belangrijk, want dat betekent dat niet alleen de uitspraak van Dales, maar ook de onheilsvoorspelling van Pronk is gedaan vóórdat Srebrenica tot ‘veilig gebied’ was uitgeroepen en vóórdat er een eenheid VN-militairen in de enclave was gelegerd. De uitspraken van deze twee ministers waren geen waarschuwing tégen de risico’s van het zenden van militairen, maar bedoeld als argument vóór een robuustere inzet van VN-troepen om de dreigende inname van de enclave te voorkomen.

Vertekend beeld
Het besluit tot uitzending van Dutchbat naar Bosnië is pas maanden later genomen, tijdens bijeenkomsten van de ministerraad op 12 november en 3 december 1993. Niet iedere minister had daar destijds een positief gevoel bij, maar uit de onlangs vrijgegeven notulen van die vergaderingen blijkt niet dat een van de bewindslieden toen de ondergang van de enclave verwachtte.

Het levert een vertekend beeld op indien uit de uitspraken van één of twee individuele ministers wordt geconcludeerd dat de gehele ministerraad iets wel of niet voorzag. In april 1993, toen de situatie buitengewoon dreigend leek en er nog geen gevechtseenheid blauwhelmen in Srebrenica aanwezig was, vreesden twee bewindspersonen dat de val van de enclave een groot drama zou worden indien de internationale gemeenschap niet zou ingrijpen. Vervolgens werd Srebrenica tot ‘safe area’ verklaard en trokken Canadese VN-militairen het gebied in. Daarmee leek de val van de enclave voorlopig afgewend.

De Volkskrant levert geen bewijs voor de bewering dat de ministerraad het drama zoals dat zich in juli 1995 heeft afgespeeld, mét de aanwezigheid van Nederlandse blauwhelmen, in 1993 al zag aankomen. Door het gebruik van misleidende koppen en door onvoldoende duiding van de context helpt de krant een mythe in de wereld die geen recht doet aan de werkelijke gang van zaken.

Jeroen Kemperman is als onderzoeker verbonden aan het NIOD.

Bron : volkskrant.nl


Andere nieuwsberichten:

Vierde kwartaal 2019

16-10-2019 Militairen aangehouden voor bezit en verkoop van harddrugs
16-10-2019 Nabestaanden verdwenen scheepswrakken geïnformeerd
15-10-2019 Veteranen moeten ‘onaanvaardbaar lang’ wachten op invaliditeitspensioen
15-10-2019 Negen militairen aangehouden voor bezit harddrugs
15-10-2019 'Honderden buitenlandse IS-aanhangers ontsnapt uit Syrisch opvangkamp'
15-10-2019 Duits-Nederlandse samenwerking bij detectie radiosignalen
14-10-2019 De bekoelde relatie tussen Nederland en de Verenigde Staten: 'Amerika is Amerika niet meer'
14-10-2019 Granaten duiken op in Doorwerth... 121 stuks maar liefst!
13-10-2019 Europa aarzelt over straffen Turkije (want dat kan pijn doen)
13-10-2019 Gearresteerde klimaatactivisten Amsterdam krijgen boete van 380 euro
13-10-2019 Marechaussee vindt 11 vreemdelingen in trailer Hoek van Holland
12-10-2019 Nieuw team conflictpreventie: Defensie meer dan een vuist
12-10-2019 Erdogan: Turkije stopt aanval in Noord-Syrië niet, ‘wat anderen ook zeggen’
12-10-2019 Grote Amerikaanse troepenverplaatsingen door Nederland
12-10-2019 Meerdere aanhoudingen tijdens Mobiel Toezicht Veiligheid Marechaussee
12-10-2019 Beschonken scooterrijder met openstaande boete van 20.000 euro aangehouden in Den Helder
11-10-2019 “Een Flitsende carrière”
11-10-2019 Turkse inval in Syrië: oorlog dáár zorgt ook voor spanningen hier
11-10-2019 Etherpiraten verstoppen hun apparatuur in zendmasten van telecombedrijven
11-10-2019 Bijna 3 miljoen verkeersovertredingen tweede tertiaal 2019
10-10-2019 Wat wil Nederland met zijn jihadgangers? Daar moet het kabinet ineens snel over beslissen
10-10-2019 Vertrek leverde oud-politiechef Bernard Welten 150.000 euro op
10-10-2019 Militairen goede bemiddelaars in crisissituaties
10-10-2019 Marechaussee draagt voorzitterschap FIEP over aan Marokko
09-10-2019 Weekoverzicht Defensieoperaties
09-10-2019 publieksbijeenkomst
09-10-2019 Dit deden KMar-collega’s op Prinsjesdag
09-10-2019 Marechaussees stomen Nigerezen klaar voor grenstoezicht
09-10-2019 Heldense militair ontkent cokesmokkel Curaçao
09-10-2019 Trump dreigt met 'totale vernietiging' Turkse economie bij inval Noord-Syrië
08-10-2019 Kmar Veteranendag (aanvulling foto's)
08-10-2019 Gewelddadige confrontatie lijkt niet te voorkomen: VS vertrekt uit noord-Syrië.
08-10-2019 Honderden militaire naamplaatjes uit 1940 gevonden in Schoorl
07-10-2019 Bivak tijdens Maatschappelijke Diensttijd Defensie
06-10-2019 Video: politie pakt auto’s af in Blerick
06-10-2019 Uitspraak verjaring oorlogsmisdaden kan verstrekkende gevolgen hebben
05-10-2019 Politievakbond: Ook andere diensten versterken in strijd tegen drugsmaffia
05-10-2019 Marechaussee-veteranendag verliep met regen
05-10-2019 1500 kilo cocaïne onderschept in Rotterdamse haven
04-10-2019 Korpschef Akerboom: 'Groei drugsmisdaad door politieke wispelturigheid'
04-10-2019 Nieuwe longread NIMH: de slag om de Westerschelde
04-10-2019 Nederlandse militairen zijn gewild in het buitenland, dat was weleens anders
03-10-2019 Marechaussee vindt vreemdelingen in bestelbus Hoek van Holland
03-10-2019 Politie neemt 12,8 miljoen euro in beslag, wat gebeurt met die biljetten?
03-10-2019 Twee doden bij brand in migrantenkamp op Lesbos
02-10-2019 Meerderheid Kamer wil dat boerkaverbod strenger aangepakt wordt
02-10-2019 Weekoverzicht Defensieoperaties
02-10-2019 Brandweerkorps Schiphol traint met nieuwe crashtenders op Twente Airport
01-10-2019 Welkom nieuwe SMC’er!
01-10-2019 Ongeloof, angst en de vraag: hoe verder na moord op advocaat Wiersum?
01-10-2019 Douane onderschept 450 kilo coke tussen zakken straalgrit

Derde kwartaal 2019

Tweede kwartaal 2019

Eerste kwartaal 2019

Nieuwsberichten van voor 2019

Dank voor uw bezoek aan onze website en graag tot ziens!